Война как феномен и реальность: 24.02.2022

  • Ирина МАНОХА доктор психологических наук, профессор, директор Восточно-Европейского Института Психологии (Украина – Франция), г. Киев, Украина https://orcid.org/0000-0003-0360-8823
Ключевые слова: война России против Украины, причины войн, принцип неравенства ценностей как причина войн, исторический статус государства, субъектность, субъектность государства как инструмент суверенитета

Аннотация

Военная агрессия России (РФ) против Украины, начавшаяся в 2014 году и получившая 24 февраля 2022 года статус полномасштабной войны – стала водоразделом в истории современной Европы и мира, сломав существовавший почти 70 лет после Второй мировой войны миропорядок. Анализ причин произошедшего должен осуществляться сегодня не с теоретической, а с инструментальной целью: его результаты должны давать четкое понимание и конкретные инструменты влияния – «здесь и сейчас» – на происходящее, поскольку война актуальна, она разворачивается в реальном времени и пространстве, унося реальные жизни и разрушая реальные города реальной страны - Украина. В статье предпринят онтологический анализ принципа неравенства – как глубинного механизма взаимосуществования и взаимодействия государств, чьи ценностные, дискурсивные, экзистенциальные и др. отличия неизбежно приводят к войнам, если целенаправленно и методично не вводить системные «инструменты сдерживания» и правила взаимного соблюдения общих ценностей в процесс их существования и жизнеосуществления. Проанализированы отношения к Прошлому (Истории), Истине и Другому – как онтологические основания субъектности государства, дисфункции внутри которых приводят к трагическим кризисам, в том числе – к войне. Представлены антиномичные (противоположные и неизменно сопутствующие друг другу) черты-признаки социумов-культур, которые приводят к антагонизму и невозможности мирного сосуществования, поскольку выявляют сущностное, онтологическое противоречие – не-равенство ценностей. Охарактеризован феномен «субъектности государства» - как ключевого инструмента суверенитета.

Литература

Aron R., 2000, Myr i viina mizh natsiiamy, Kyiv.

Baron-Cohen S., 2015, Teoria zla: O empatii i genezie okrucienstwa, Smak slowa, Sopot.

Ban’kovskaya S., 2012. Sociologiya marginal’nosti. Sociolog. http://postnauka.ru/faq/4124 (accessed 01 July, 2022)

Berdyaev N., 1990, Smyisl istorii, Myisl, Moskva.

Casus Belli. Provokatsii, z yakykh rozpochynalysia viiny. Slovo i Dilo, 2022, https://www.google.com/search?q=pryvody-do-vijny_ru_origin. (accessed 01 July, 2022)

Clausevitz, C.von., 1976, On War, 184–185, Princeton University Press, Princeton.

Ćwiczenia duszy, rozciąganie mózgu: Rozmawiają J.Vetulani I ks. G.Strzelczyk, 2022, Wydawnictwo Znak, Kraków.

Dzieci z Donbasu na rysunkach kolorów nie używają. Olga Szpunar, 2017, Wyborcza.pl. https://krakow.wyborcza.pl/krakow/7,44425,21766589,dzieciz-donbasu-na-rysunkach-kolorow-nie-uzywaja.html?disableRedirects=true (accessed 01 July, 2022)

Frank S., 1990, Nepostizhimoe. Ontologicheskoe vvedenie v filosofiyu religii, Pravda, Moskva.

Freyd Z., 1915, Zlobodnevnoe rassuzhdenie o voyne i smerti, Moskva.

Freyd Z., 1995, Neudobstva kulturyi // Hudozhnik i fantazirovanie, Respublika, Moskva.

Gadamer G., 2000, Istina i metod, Tom I: Germenevtika. YunIvers, Kyiv.

Gegel G., 1977, Filosofiya duha, Entsiklopediya filosofskih nauk. T. 2. Moskow.

Gusserl E., 1999, Idei k chistoy fenomenologii i fenomenologicheskoy filosofii, T.1., Obschee vvedenie v chistuyu fenomenologiyu., Dom intellektualnoy knigi, Moskva.

Gusserl E., 1998, Kartezianskie razmyishleniya, Nauka, Yuventa, SPb.

Gusserl E., 1994, Filosofiya kak strogaya nauka. Agentstvo «Saguna», Novocherkassk.

Glowne problem wspoczesnej Fenomenologii, 2017, Wyd-wa UW, Warszawa.

Haydegger M., 1997, Byitie i vremya, Moskva.

Haydegger M., 1993, Vremya i byitie: Stati i yistupleniya, Moskva.

Haydegger M., 1998, Prolegomenyi k istorii ponyatiya vremeni, Tomsk.

Janion M., 2022, Niesamowita Slowianszczyzna: fantazmaty literatury, WL, Krakow

Jaspers K., 2010, Man in the Modern Age, Routledge, New York.

Jaspers K., 1991, Smysl i naznachenie istorii, Politizdat, Moskva.

Individualnyiy i gruppovoy sub’ektyi v izmenyayuschemsya obschestve: K 100-letiyu so dnya rozhdeniya S.L.Rubinshteyna, 1999, IP RAN, Moskva.

Kamyu A., 1990, Buntuyuschiy chelovek: Filosofiya. Politika. Iskusstvo, Politizdat, Moskva.

Kara-Murza S., 2003, Kratkiy kurs manipulyatsii soznaniem, Moskva.

Kilkist hromadian Ukrainy, yaki vvazhaiut sebe ukraintsiamy za natsionalnistiu (dani velykoho sotsopytuvannia, provedenoho providnymy sotsiolohichnymy tsentramy krainy (KMIS, Reitynh, SOTsIS, a takozh Tsentrom imeni Razumkova), https://www.pravda.com.ua/news/2017/06/17/7147226/ (accessed 01 July, 2022)

Konfesiina ta tserkovna nalezhnist hromadian Ukrainy (sichen 2020r. sotsiolohiia) / Tsentr Razumkova, https://razumkov.org.ua/napriamkysotsiologichnidoslidzhennia/konfesiina-ta-tserkovna-nalezhnist-gromadian-ukrainy-sichen-2020r (accessed 01 July, 2022)

Kollingvud R., 1980, Ideya istorii, Moskva.

Lakan Zh., 1997, Instantsiya bukvyi v bessoznatelnom, ili Sudba razuma posle Freyda, Moskva.

Lihanova A.B., 2008, Otnoshenie k proshlomu kak sotsiologicheskaya problema, Sotsiologiya vlasti, 2, 93-102.

Levi-Stros K., 2000, Put masok, Respublika, Moskva.

Lukach D., 1991, K ontologii obschestvennogo byitiya. Prolegomenyi, Progress, Moskva.

Mamardashvili M., 1993, Kartezianskie razmyishleniya, Izdat. gruppa Progress-Kultura, Moskva.

Mamardashvili M., 1997, Strela poznaniya (Nabrosok estestvennoistoricheskoy gnoseologii), Moskva.

Manoha I., 1995, Chelovek i potentsial ego byitiya: Opyit sintezirovaniya ontologicheskih I psihologicheskih poznavatelnyih tehnik, Stymul-K, Kyiv.

Manokha I., 2001, Psykholohiia potaiemnoho «Ia» Polihrafknyha, Kyiv.

Manokha I., 2001, Kryza suchasnoho naukovoho znannia ta yii «znariaddia», Zb-k naukovykh prats Inst-tu psykholohii im. H.S. Kostiuka APN Ukrainy. T. III. Ch. 6. S. 4-14, NEVTES, Kyiv.

Mankheim K., 1994, Dyahnoz nasheho vremeny, Yuryst, Moskva.

Mere Zh., 1988, Pryntsyp suverenitetu. Istoriia ta osnovy novitnoi vlady, Kalvariia, Lviv.

Mid M., 1988, Kultura i mir detstva, Moskva.

Ortega-i-Gasset H., 1997, Idei i verovaniya, Izbr. Trudy, Moskva.

Ortega-i-Gasset H., 1997, Istoriya kak sistema, Izbr. Trudyi. Moskva.

Ortega-i-Gasset H., 1977, Chelovek i lyudi, Izbr. Trudyi, Moskva.

Orudzhev Z., 2004, Sposob myishleniya epohi, Moskva.

Parakhonskyi B., Yavorska H., 2019, Ontolohiia viiny i myru: bezpeka, stratehiia, smysl. NISD, Kyiv.

Problemyi ontolohyy v sovremennoi burzhuaznoi fylosofyy, 1988, Ryha

Ryker P., 1995, Konflykt ynterpretatsyi. Ocherky o hermenevtyke. Moskva.

Rykkert H., 1998, Nauky o pryrode y nauky o kulture, Respublyka, Moskva.

Romenets V., Manokha I., 1998, 2003. Istoriia psykholohii XX stolittia. Kyiv.

Rubsinshtein S., 2009, Cheloviek i mir, MU, Moskva.

Samosoznanie evropeyskoy kulturyi XX veka, 1991, Izd-vo politicheskoy literaturyi, Moskva.

Sartre and Camus: A Historic Confrontation, Humanity Book // Ed. David A. Sprintzen, Adrian van den Hoven, 2004, NY.

Sokolov Yu., 1999, Kuda vedet «epidemiya istoricheskoy nevmenyaemosti»?, Politicheskaya kultura, Moskva.

Sorokin P., 1992. Chelovek. Tsivilizatsiya. Obschestvo. Politizdat, Moskva.

Sorokin P., 1993, Prichinyi voynyi i usloviya mira, Sotsis, 12, 140-148.

Sorokin P. 1937-1941, Social and Cultural Dynamics, Vol. III. Ch. 9-14, N.Y.

Strozewski W., 2004, Ontologia, Aureus-Znak, Krakow.

Shapran V., 2022. Ekonomicheskie prichinyi voynyi, https://ru.interfax.com.ua/news/blog/838305.html (accessed 01 July, 2022)

Ulyanovskiy A., 2005, Mifodizayn: kommercheskie i sotsialnyie mifyi, Piter, SpB.

Vasiutynskyi V., 2005, Interaktsiina psykholohiia vlady. Kyiv.

Veber A., 1998, Izbrannoe: Krizis evropeyskoy kulturyi, Universitetskaya kniga, SPb.

Veber M., 1994, Izbrannoe. Obraz obschestva, Yurist, Moskva.

Voyna: prichinyi voyn, https://ru.wikipedia.org/wiki. (accessed 01 July, 2022)

Winarska P., 2022, Kultura. Dyskurs. Wspolnota, WNAI, Krakow.

Wright Q., 1942, A Study of War. Vol. I, II, Chicago.

Zimmel’ G., 1996, Social’naya differenciaciya, Izbrannoe. Yurist, Moskva.

Simmel G., 1994, Critical assessments / Ed. by D. Frisby. Tay-lor & Francis, London.

Simmel G., 1990, The philosophy of money // Ed. by D. Frisby. Routledge, London; New York.

Zinoviev A., 1995, Russkiy eksperiment. Moskva.

Znakov V.V, 1993, Pravda i lozh v soznanii russkogo naroda i sovremennoy psihologii ponimaniya, IPRAN, Moskva.

Опубликован
2022-08-22
Как цитировать
МАНОХА, И. (2022). Война как феномен и реальность: 24.02.2022. EUROPEAN HUMANITIES STUDIES: State and Society, (2), 4-43. https://doi.org/10.38014/ehs-ss.2022.2.01
Раздел
ФИЛОСОФИЯ И ПСИХОЛОГИЯ ВОЙНЫ