Neuroanatomical basis of emotional responses

Beata STANISZEWSKA

doi:10.38014/ehs-ss.2024.4.03

Autor

Beata STANISZEWSKA Poradnia Konsultacyjno-Diagnostyczna Psychologiczno-Pedagogiczna Nr 13, Warszawa, Polska

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.38014/ehs-ss.2024.4.03

Słowa kluczowe:

stany emocjonalne, lęk, neuroanatomiczne podstawy emocji, optymalizacja stanów emocjonalnych

Abstrakt

Tematem artykułu jest rola struktur mózgowych w powstawaniu różnorodnych emocji, w szczególności reakcji lękowych. Reakcje emocjonalne mają złożone podłoże neuroanatomiczne. Nie są one jedynie odpowiedzią na bodziec. Są one aktywowane i hamowane przez złożone układy mózgowe. Zrozumienie tych zależności otworzy
drogę do skutecznego oddziaływania na minimalizację ostrych stanów emocjonalnych, w tym lękowych.

Bibliografia

Anderson A.K., Phelps E.A. (2001). Lesions of the human amygdala impair enhanced perception of emotionally salient events, Nature. # 411. 305-309.

Berkowitz L. (1962). Agression: a social Psychological Analysis, N-Y. 361 p.

Bochenek A., Reicher M. (2009). Anatomia człowieka – Tom IV: Układ nerwowy ośrodkowy, PZWL, Warszawa.

Bush, G., Luu, P., Posner, M.I. (2000). Cognitive and emotional influences in the anterior Cingulate cortex. Trends in Cognitive Sciences. 4, 215-222.

Brothers L. (1995). Neurophysiology of the perception of intentions by primates. / In: Gazzaniga MS, ed. The cognitive neurosciences. – Cambridge, MA: MIT Press. R. 1107-1116.

Devinsky O., Morrell M.J., Vogt B.A. (1995). Contributions of anterior cingulate cortex to behaviour. Brain. #118, 279-306.

Dubowik E., Kościelak R., Tomczak-Witch A. (2002). Wybrane zagadnienia z psychologii, AWFIS, Gdańsk.

Etkin, A., Egner, T., Peraza, D. M., Kandel, E. R., Hirsch, J. (2006). Resolving emotional conflict: A role for the rostral anterior cingulate cortex in modulating activity in the amygdala. Neuron. 51, 1-12, 2596-2607.

Fąfrowicz M., Marek T. (2008). Przedni zakręt kory obręczy – perspektywa neurokogniwistyczna, Przegląd Psychologiczny. Tom 51, Nr 2, 149-160.

Marek, T., Fąfrowicz, M., Golonka, K., Mojsa-Kaja, J., Ogińska, H., Tucholska, K. (2007). Neuroergonomics, neuroadaptive technologies, human error, and executive neuronal network. [W:] L. M. Pacholski, S. Trzcielinski (red.), Ergonomics in contemporary enterprise (s. 13-27). Madison: International Ergonomics Association Press.

Ferry B., Roozendaal B., McGaugh J.L. (1999). Role of norepinephrine in mediating stress hormone regulation of long-term memory storage: a critical involvement of the amygdala // Biol. Psychiatry. V. 46, # 9. P. 1140-1152.

Freyd A. (1993). Tekhnika dytyachoho psykhoanalizu. K.-Donets'k.: «Rovesnyk». 34 s.

Gloor P., Olivier A., Quesney L.F. et al. (1982). The role of the limbic system in experiential phenomena of temporal lobe epilepsy // Ann. Neurol. V. 12, # 2. P. 129-144.

Gołąb B. K. (1990). Anatomia czynnościowa ośrodkowego układu nerwowego, PZWL, Warszawa.

Gray J.A., McNaughton N. (1996). The neuropsychology of anxiety: reprise // Nebr. Symp. Motiv. V. 43. P. 61-134.

Herzyk A., Borkowska A. (red.) (2002). Neuropsychologia emocji. Poglądy, badania, klinika, Wyd. UMCS, Lublin.

Neuropsychologia emocji: poglądy, badania, klinika / red. Anna Herzyk, Aneta Borkowska. Lublin : Wydaw. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1999. 299 s. 18. http://pl.wikipedia.org/wiki/emocje

Janke-Klimaszewska B.(1998). Zaburzenia lękowe - psychopatologia i terapia. Post. Psychiatr. Neurol. 7, 375-386.

Kalin N.H., Shelton S.E. (2003). Nonhuman primate models to study anxiety, emotion regulation, and psychopathology // Ann. N-Y. Acad. V. 1008. P. 189-200.

Konturek S. (2007). Fizjologia człowieka, ELSEVIER URBAN & PARTNER, Wrocław.

Lazaros C. (2008). Centenary of Christfried Jakob's discovery of the visceral brain: An unheeded precedence in affective neuroscience. „Neurosci Biobehav Rev.”. 5. 32, s. 984-1000.

LeDoux J.E. (2000). Emotion circuits in the brain // Annu. Rev. Neurosci. 2000. V. 23.

LeDoux J.E. (1998). Fear and the brain: where have we been, and where are we going? // Biol. Psychiatry. 1998. V. 44, # 12. P. 1229-1238.

LeDoux J.E., Romanski L., Xagoraris A. (1989). Indelibility of subcortical emotional memories // J. Cogn. Neurosci. 1989. V. 1. P. 238-243

LaDoux J. (2000). Mózg emocjonalny. Tajemnicze podstawy życia emocjonalnego, tłum. A. Jankowski, Poznań: Media Rodzina.

LeDoux J.E, Phelps E.A. (2005). W: Lewis M, Haviland – Jones, J. M. (red), Psychologia emocji, Gdańsk: GWP. 211 – 224.

Longstaff A. (2002). Neurobiologia,Warszawa: PWN.

Maren S. (1999). Long-term potentiation in the amygdala: a mechanism for emotional learning and memory // Trends Neurosci. 1999. V. 22. P. 561-567.

McGaugh J.L., McIntyre C.K., Power A.E. (2002). Amygdala modulation of memory consolidation: interaction with other brain systems // Neurobiol. Learn. Memory. 2002. V. 78. P. 539-552.

Millan M.J. (2003). The neurobiology and control of anxious states // Prog. Neurobiol. 2003. V. 70. P. 83-244.

Mineka S., Tshman A. (2002). Phobias and preparedness: the selective, automatic, and encapsulated nature of fear // Biol. Psychiatry. 2002. V. 52. P. 927-937.

Menovshchykov V.Yu. (1998). Vvedenye v psykholohycheskoe konsul'tyrovanye. M.: Smysl. 109 s.

Murray E.A. (2007). Cognitive–emotional interactions. The amygdala, reward and emotion Trends in Cognitive Sciences, 2007, 11, 489 – 497.

Murray E.A. (2000). Memory for objects in nonhuman primates. – In: Gazzaniga MS, ed. The new cognitive neurosciences. Cambridge, MA: MIT Press. R. 753-763.

Oatlej K., Jenkins J.M. (2005). Zrozumieć emocje, Warszawa: PWN.

Urbanowicz Z. (2002). Współczesne mianownictwo anatomiczne, Wyd. CZELEJ, Lublin.

Patsyavychus Y.V. (1981). Sootnoshenye yndyvydual'no-typolohychnykh kharakterystyk emotsyonal'nosty s osobennostyamy samorehulyatsyy deyatel'nosty: Avtoref. dys. … kand. psykhol. nauk: 19.00.01/ Nauchnoyssledovatel'skyy ynstytut obshchey y pedahohycheskoy psykholohyy APN SSSR. M., 1981. 26 s.

Papez J.W. (1937). A proposed mechanism of emotion. Archives of neurology and psychiatry, s. 725-743, 1937.

Phillips R.G., Ledoux J.E. (1995). Lesions of the fornix but not the entorhinal or perirhinal cortex interfere with contextual fear conditioning // J. Neurosci. 1995. V. 15. P. 5308-5315.

Pitkanen A., Savander V., Ledoux J.E. (1997). Organization of intra-amygdaloid circuitries in the rat: an emerging framework for understanding functions of the amygdala // Trends Neurosci. 1997. V. 20. P. 517-523.

Przetacznikowa M., Mkiełłko-Jarża G. (1990). Podstawy psychologii ogólnej, WSIP, Warszawa.

Rogan M.T., Staubli U.V., Ledoux J.E. (1997). Fear conditioning induces associative long-term potentiation in the amygdala // Nature. 1997. V. 390. P. 604-607.

Schroeder B., Shinnick-Gallagher P. (2005). Fear learning induces persistent facilitation of amygdale synaptic transmission // European Journal of Neuroscience. 2005. V. 22. P. 1775-1783.

Shi C., Davis M. (1999). Pain pathways involved in fear conditioning measured with fear-potentiated startle: lesion studies // J. Neurosci. 1999. V. 19. P. 420-430.

Słomski P., Słomski P. (2008). Słownik medyczny angielsko – polski i polsko – angielski, Wyd. Dr Lex, 2008.

Stefański R., Płaźnik A., Nazar M., Jessa M. (1994). Neurofizjologiczne koncepcje powstawania lęku, Post. Psychiatr. i Neurol., 1994, 3, 1, 1-12.

Strelau J., Jurgowski A., Putkiewicz Z. (1985). Podstawy psychologii dla nauczycieli, PWN,s. 110-113, Warszawa, 1985.

Sujatanond M.C. (1980). Evidence for a second hippocampal efferent pathway to hypothalamus and basal forebrain comparable to fornix system: a unit study in the monkey. J. Neurophysiol, 1980, 44: 514 – 531.

Ślusarska M., Wójcik M. (1994). Psychofizjologiczny wymiar lęku, Post. Psychiatr. I Neurol., 1994, 3, 1, 13-18.

Śpila B., Grzywa A. (1998). Neurofizjologiczne podłoże lęku. Lęk i depresja, 1998, 3, 4, 175-182.

Świerkocka-Miastkowska M., Klimarczyk M., Mazur R. (2005). Zrozumieć układ limbiczny, Psychiatria w Praktyce Klinicznej, 2005, Tom 5. # .

Traczyk W. (2002). Fizjologia człowieka w zarysie, PZWL, Warszawa.

Tylka J. (2000). Psychosomatyka. Wybrane zagadnienia z teorii I praktyki, Wyd. UKSW, Warszawa.

Weidenfeld J., Newman M.E., Itzik A. (2002). The amygdala regulates the pituitary–adrenocortical response and release of hypothalamic serotonin following electrical stimulation of the dorsal raphe nucleus in the rat // Neuroendocrinology. 2002. V. 76. P. 63-69.

Whalen P.J., Bush G., McNally, R.J. Wilhelm S., McInerney S.C., Jenike M.A., Rauch S.L. (1998). The Emotional Counting Stroop Paradigm: An fMRI probe of the anterior cingulate affective division. Biological Psychiatry, 1998, # 44, pp. 1219 – 1228.