Theoretical and methodological framework for resiliency of participants in educational interaction amidst existential challenges of prolonged armed conflict

Oleksandra SYDORENKO

doi:10.38014/ehs-ss.2026.1.12

Autor

Oleksandra SYDORENKO Chersonski Państwowy Uniwersytet Rolniczo-Ekonomiczny w Kropywnickim, Ukraina https://orcid.org/0000-0003-0781-1423

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.38014/ehs-ss.2026.1.12

Słowa kluczowe:

rezyliencja, interakcja edukacyjna, wyzwania egzystencjalne, konflikt zbrojny, konstruktor teoretyczno-metodologiczny, wsparcie psychologiczne, zarządzanie edukacją, wola sensu

Abstrakt

W artykule uzasadniono teoretyczno-metodologiczny konstruktor rezyliencji uczestników interakcji edukacyjnej w warunkach
długotrwałego konfliktu zbrojnego. Zjawisko rezyliencji przeanalizowano nie jako cechę statyczną, lecz jako dynamiczny proces („konstruowanie”) adaptacji jednostki do wyzwań egzystencjalnych. Autor wyróżnia trzy kluczowe komponenty modelu: poznawczo-refleksyjny, emocjonalnoregulacyjny oraz egzystencjalno-wartościowy. Szczególną uwagę poświęcono transformacji „woli sensu” w strategię rozwoju pomimo destrukcyjnych warunków. Określono praktyczne perspektywy wdrożenia modelu integracyjnego do systemu wsparcia psychologicznego szkolnictwa wyższego oraz współczesnego zarządzania edukacją. Wykazano, że zastosowanie zaproponowanego konstruktora sprzyja zachowaniu zdrowia psychicznego oraz zawodowej długowieczności pracowników naukowodydaktycznych, a także wspiera skuteczną socjalizację studentów w warunkach kryzysowych.

Biogram autora

Oleksandra SYDORENKO - Chersonski Państwowy Uniwersytet Rolniczo-Ekonomiczny w Kropywnickim, Ukraina

Candidate of Psychological Sciences, Associate Professor, Department of Social and Behavioral Sciences

Bibliografia

1. American Psychological Association. (2023). Resilience.

2. Assonov, D., & Khaustova, O. (2019). Rozvytok kontseptsii rezyliensu v naukovii literaturi protiahom ostannikh rokiv [Development of the resilience concept in scientific literature during recent years]. Psychosomatic Medicine and General Practice, 4(4), Article e0404219.

3. Bonanno, G. A. (2009). The other side of sadness: What the new science bereavement tells us about life after loss. Basic Books.

4. Bonanno, G. A. (2021). The resilience paradox: Why are we better at coping than we think? Basic Books.

5. Cyrulnik, B. (1999). Un merveilleux malheur [A Brilliant Misfortune]. Éditions Odile Jacob.

6. Frankl, V. E. (1946). ...trotzdem Ja zum Leben sagen: Ein Psychologe erlebt das Konzentrationslager [...Saying Yes to Life in Spite of Everything: A Psychologist Experiences the Concentration Camp]. Franz Deuticke.

7. Frankl, V. E. (1946). Ärztliche Seelsorge: Grundlagen der Logotherapie und Existenzanalyse [The Doctor and the Soul: From Psychotherapy to Logotherapy]. Deuticke.

8. Frankl, V. E. (1956). Theorie und Therapie der Neurosen: Einführung in Logotherapie und Existenzanalyse [Theory and Therapy of Neuroses: An Introduction to Logotherapy and Existential Analysis]. Urban & Schwarzenberg.

9. Frankl, V. E. (1972). Der Wille zum Sinn: Ausgewählte Vorträge über Logotherapie [The Will to Meaning: Selected Lectures on Logotherapy]. Hans Huber.

10. Frankl, V. E. (1985). Der Mensch vor der Frage nach dem Sinn: Eine Auswahl aus dem Complete Works [Man's Search for Meaning: A Selection from the Complete Works]. Piper.

11. Gradus Research Company. (2025). Suspilno-politychni nastroi pid chas povnomasshtabnoho vtorhnennia viisk rosiiskoi federatsii na terytoriiu Ukrainy – dvanadtsiata khvylia doslidzhennia: analitychnyi zvit [Socio-political moods during the full-scale invasion of the Russian Federation troops into the territory of Ukraine – the twelfth wave of research: analytical report].

12. Kohut, U., Sikora, O., & Vdovychyn, T. (2022). Vyklyky navchannia ta vykladannia v umovakh viiny [Challenges of learning and teaching in conditions of war]. Molod i rynok, 6(204), 83-88.

13. Kokun, O. M. (2022). Vseukrainske opytuvannia "Tvoia zhyttiestiikist v umovakh viiny": preprynt [All-Ukrainian survey "Your resilience in conditions of war": preprint]. G.S. Kostiuk Institute of Psychology of the NAES of Ukraine.

14. Kokun, O. M., & Melnychuk, T. I. (2023). Rezyliens-dovidnyk: praktychnyi posibnyk [Resilience handbook: a practical guide]. G.S. Kostiuk Institute of Psychology of the NAES of Ukraine.

15. Kuklin, O. V., Azmuk, N. A., & Dernova, I. A. (2023). Rezylientnist natsionalnoi systemy vyshchoi osvity: otsinka, napriamky posylennia [Resilience of the national higher education system: assessment, directions of strengthening]. Problemy ekonomiky, 2(56), 63-73.

16. Maksymenko, S. D. (2025). Resursni mozhlyvosti psykholohichnoho suprovodu orhanizatsii osvitnikh protsesiv v ekstremalnykh umovakh voiennoho chasu: vzaiemodiia z tekhnolohiiamy ta klipovym myslenniam [Resource opportunities for psychological support of the organization of educational processes in extreme conditions of wartime: interaction with technologies and clip thinking]. In Kostiukivski chytannia: zbirnyk materialiv naukovykh dopovidei (pp. 69-74). G.S. Kostiuk Institute of Psychology of the NAES of Ukraine.

17. Panok, V. H., Rybalka, V. V., Shandruk, S. K. et al. (2023). Metodyky psykholohichnoho suprovodu uchasnykiv osvitnioho protsesu v umovakh viiny [Methods of psychological support for participants of the educational process in conditions of war] (V. H. Panok, Ed.). Ukrainian Scientific-Methodological Center of Applied Psychology and Social Work.

18. Povyakel, N. I. (2004). Samorehuliatsiia profesiinoho myslennia v sistemi fakhovoi pidhotovky praktychnykh psykholohiv [Self-regulation of professional thinking in the system of professional training of practical psychologists] [Doctoral dissertation, National Pedagogical Dragomanov University].

19. Veliksar, N. V. (2025). Suchasni vyklyky dlia ukrainskykh osvitian ta zdobuvachiv osvity [Modern challenges for Ukrainian educators and students]. Vseosvita.

20. Werner, E. E., & Smith, R. S. (1992). Overcoming the odds: High risk children from birth to adulthood. Cornell University Press.