Contemporary theoretical perspectives on the mental health of student youth under wartime conditions: the role of personal resources in coping with stress

Oleksii VASYLENKO

doi:10.38014/ehs-ss.2026.1.09

Autor

Oleksii VASYLENKO Międzynarodowy Uniwersytet Humanitarny, Odessa, Ukraina https://orcid.org/0009-0006-7365-5720

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.38014/ehs-ss.2026.1.09

Słowa kluczowe:

zdrowie psychiczne, stres, wojna, młodzież studencka, zasoby osobiste, adaptacja, odporność psychiczna, pokonanie

Abstrakt

W artykule przedstawiono analizę teoretyczną współczesnych podejść naukowych do rozumienia zdrowia psychicznego młodzieży studenckiej w warunkach wojny. Ukazano specyfikę oddziaływania stresu wojennego jako zjawiska długotrwałego i wielowymiarowego, obejmującego emocjonalny, poznawczy, behawioralny i egzystencjalny poziom funkcjonowania jednostki. Uzasadniono, że wojna działa jako silny makrospołeczny stresor, wywołujący przewlekłe napięcie psychiczno-emocjonalne i wymagający stałej adaptacji w warunkach niepewności.
Szczególną uwagę poświęcono analizie zasobów osobistych jako zintegrowanego systemu wewnętrznych i zewnętrznych możliwości
jednostki, które zapewniają regulację stanów psychicznych, zarządzanie stresem oraz zachowanie zdrowia psychicznego. Określono strukturę zasobów osobistych, obejmującą komponenty wartościowo-znaczeniowe, poznawcze, emocjonalno-regulacyjne, motywacyjno-wolicjonalne oraz behawioralne. Wykazano, że skuteczność adaptacji do warunków wojny w dużej mierze zależy od poziomu rozwoju, elastyczności i spójności systemu zasobów jednostki. Uogólnienie wyników badań umożliwia rozważenie zależności między zdrowiem psychicznym, stresem a zasobami osobistymi jako podstawę do opracowania zintegrowanych modeli pomocy psychologicznej, ukierunkowanych na optymalizację wewnętrznych zdolności jednostki oraz kształtowanie skutecznych strategii pokonania.

Biogram autora

Oleksii VASYLENKO - Międzynarodowy Uniwersytet Humanitarny, Odessa, Ukraina

Postgraduate student, Department of Pedagogy and Psychology, International Humanitarian University, Odesa, Ukraine

Bibliografia

1. Bunas, A., Ahisheva, K., & Surzhykova, M. (2020). Osobystisnyi resurs podolannia stresu zhyttievoi sytuatsii [Personal resource for overcoming life stress situations]. Psykholohichni nauky, 4(80), 123–128. [in Ukrainian].

2. Bukovska, O. O., Hirchenko, O. L., & Naumenko, O. P. (2019). Osobystisni resursy podolannia psykholohichnoi kryzy moloddiu [Personal resources for overcoming psychological crisis by youth]. In Innovatsiini tekhnolohii rozvytku psykholohichnykh resursiv osobystosti (pp. 141–152). Kherson: FOP Vyshemyrskyi. [in Ukrainian].

3. Briukhovetska, O. (2025). Mentalne zdorovia zdobuvachiv vyshchoi osvity: potreba u zberezhenni v umovakh viiny [Mental health of higher education students: the need for preservation in wartime conditions]. Bulletin of Postgraduate Education. Series: Social and Behavioral Sciences; Management and Administration, 34(63), 49–70. [in Ukrainian].

4. Vovkochin, L., Zahorodnii, V., & Yaroslavska, L. (2024). Formuvannia mentalnoho zdorovia studentskoi molodi: suchasni vyklyky ta shliakhy podolannia [Formation of students’ mental health: modern challenges and ways of overcoming]. Psychology Travelogs, (2), 226–234. [in Ukrainian].

5. Vlasova-Chmeruk, O. M. (2023). Psykholohichna resursnist studentskoi molodi v umovakh viiny [Psychological resourcefulness of student youth in wartime conditions]. Indyvidualnist u psykholohichnykh vymirakh spilnot ta profesii, 36–39. [in Ukrainian].

6. Hruzynska, I. M. (2023). Problema emotsiinoho reahuvannia na stresovi sytuatsii v umovakh voiennoho stanu [The problem of emotional response to stressful situations under martial law]. Proceedings of the National Aviation University. Series: Pedagogy. Psychology, 21, 23–28. [in Ukrainian].

7. Demianchuk, Y. Y., & Levchuk, I. (2019). Doslidzhennia osobystisnykh resursiv u yunatskomu vitsi: hendernyi aspekt [Study of personal resources in adolescence: gender aspect]. Sotsialno-politychni ta psykholohichni studii, (3), 40–45. [in Ukrainian].

8. Kokun, O. M., & Bezverkhyi, O. S. (2023). Osoblyvosti vzaiemozviazkiv pokaznykiv psykholohichnoho zdorovia ta intensyvnosti nehatyvnoho vplyvu viiny u studentiv [Features of relationships between indicators of psychological health and the intensity of the negative impact of war on students]. Aktualni problemy psykholohii, (2), 35–43. / [in Ukrainian].

9. Kuprieieva, O. I. (2025). Psykholohichni resursy stiikosti molodi v umovakh viiny [Psychological resources of youth resilience in wartime conditions]. Naukovyi visnyk Uzhhorodskoho natsionalnoho universytetu. Seriia: Psykholohiia, (3), 31–37. [in Ukrainian].

10. Panasenko, E. (2023). Empirychne doslidzhennia osoblyvostei stresovoho stanu zdobuvachiv vyshchoi osvity v umovakh viiny [Empirical study of stress states of higher education students in wartime conditions]. Visnyk KhNPU imeni H. S. Skovorody. Psykholohiia, 68, 120–126. [in Ukrainian].

11. Perih, I. M. (2024). Psykholohichnyi suprovid uchasnykiv osvitnoho protsesu zakladiv vyshchoi osvity v konteksti pidtrymky mentalnoho zdorovia [Psychological support of participants in the educational process of higher education institutions in the context of mental health support]. Vcheni zapysky TNU imeni V. I. Vernadskoho. Seriia: Psykholohiia, (4), 120–124. [in Ukrainian].

12. Polyviana, M., Stepanova, N., Yachnik, Y., & Myshakivska, O. (2024). Potreba v pidtrymtsi mentalnoho zdorovia studentiv pid chas viiny [The need for mental health support of students during war]. Pratsi Naukovoho tovarystva im. Shevchenka. Medychni nauky, 2(76), 2–19. [in Ukrainian].

13. Savelyuk, N. (2022). Perezhyvannia stresu v umovakh viiny: dosvid ukrainskoho studentstva [Stress experience in wartime: the experience of Ukrainian students]. Psykholohiia: realnist i perspektyvy, 18, 141–146. 2 [in Ukrainian].

14. Slobodianiuk, A. (2018). Osobystisni resursy studentskoi molodi (na materialakh sotsialno-psykholohichnykh doslidzhen) [Personal resources of student youth (based on socio-psychological research)]. Naukovyi visnyk Instytutu profesiinotekhnichnoi osvity NAPN Ukrainy. Profesiina pedahohika, 17, 89–94. [in Ukrainian].

15. Tkachyshyna, O.R. (2023). Problema mentalnoho zdorovia v Ukraini: psykholohichnyi analiz [The problem of mental health in Ukraine: psychological analysis]. Habitus, 53, 207–211. [in Ukrainian].