Aktywność psychomotoryczna i procesy poznawcze w pobudzaniu działań twórczych dzieci na etapie edukacji wczesnoszkolnej

  • Oleksandr KOCHERGA Uniwersytet Kijowski im. Borisa Grinczenki, Kijów, Ukraina
  • Yuriy CZERPAK Uniwersytet Kijowski im. Borisa Grinczenki, Kijów, Ukraina https://orcid.org/0000-0002-7511-1237
  • Svitlana PAZYUK
Słowa kluczowe: aktywność psychomotoryczna, procesy poznawcze, działania twórcze, uczniowie edukacji wczesnoszkolnej, dynamika rozwoju

Abstrakt

Przedstawiono sposoby, które przyczyniają się do tworzenia indywidualnej ścieżki edukacyjnej uczniów w celu ich samorealizacji poprzez stymulowanie działań twórczych. Podstawą tego procesu jest wspieranie aktywności psychomotorycznej procesów psychofizjologicznych uczniów na etapie edukacji wczesnoszkolnej, gdzie aktywność fizyczna i zabawa są „kamieniem węgielnym” sukcesu w rozwijaniu ich zdolności, w szczególności poznawczych. Niestety już w okresie przedszkolnym obserwuje się znaczne zmniejszenie ilości i jakości aktywności ruchowej dziecka, co prowadzi do stanu hipodynamii. Przy podziale czasu pomiędzy
nauką a aktywnością fizyczną jego większość poświęca się nauce jako wiodącemu rodzajowi działalności kosztem ograniczenia aktywności fizycznej dziecka. Jednak to właśnie aktywność fizyczna jest kluczową dla skutecznego rozwoju systemów psychofizjologicznych (fizycznych, fizjologicznych, psychicznych) organizmu. Długotrwałe obciążenie nauką, zmniejszenie aktywności ruchowej, znaczne obciążenie statyczne, nowe obowiązki –wszystko to są istotne trudności dla 6-letniego dziecka, które u wielu dzieci prowadzą do „stresu szkolnego”, główną przyczyną którego jest niewystarczający poziom aktywności fizycznej i przebywanie dzieci w pozycjach statycznych. Taka dysproporcja tworzy przesłanki do powstania stanu hipodynamii w rosnącym organizmie dziecka, sprzyja pojawieniu się w przyszłości problemów ze zdrowiem fizycznym, a co za tym idzie, również problemów ze zdrowiem psychicznym, hamując rozwój i zakłócając prawidłowe dostarczanie energii do wszystkich narządów ciała. Ma to negatywne konsekwencje dla optymalnego kształtowania się układów psychofizjologicznych organizmu dziecka. Przedstawiono systemy rozwoju fizycznego mające na celu aktywizację zdolności poznawczych dziecka. Ustalono, że proces edukacyjny powinien uwzględniać zgodność z naturą dziecka. Potwierdzono, że dzięki wykonywaniu specjalnych ćwiczeń ruchowych poprawia się dynamika rozwoju zdolności fizycznych i poznawczych dziecka. W procesie tym wiodącą rolę odgrywa wspomaganie funkcjonowania aparatu przedsionkowego dziecka za pomocą deski balansującej.

Bibliografia

Bernshteyn N.A. (1991). O lovkosti i ee razvitii : Fizkultura i sport. Moskva. 288 s.

Vilchkovskiy E.S. (1989). Pedagogicheskie osnovyi protsessa formirovaniya dvigatelnoy podgotovlennosti detey 3-7 let: avtoref. dissert. dokt.ped. nauk: spets. 13.00.01,13.00.04 / Kyiv, 1989. 44 s.

Hozak S.V., Filonenko O.O. (2015). Osoblyvosti funktsionalnoi hotovnosti ditei do shkilnoho navchannia: Osvitolohichnyi dyskurs. № 3 (11). S. 61–69.

Intehratsiia piznavalnoi i rukhovoi diialnosti v systemi navchannia i vykhovannia shkoliariv : metod. posib. dlia vchyt. pochatk. shk. ta fiz. kult., stud., batkiv /O.D.

Dubohai, B.P. Panhelov, N.O. Frolova, M.I. Horbenko. Kyiv: Oriiany, 2001. 152 s.

Zhdankina E.F. (2009). Razvivayuschaya deyatelnost starshih doshkolnikov v basseyne s ispolzovaniem elementov sinhronnogo plavannya : avtoref. dis....kand. ped. nauk. Tyumen. 21 s.

Pedagogicheskoe nasledie / Komenskiy Ya.A., D. Lokk, Zh.-Zh. Russo, I. G. Pestalotstsi. Pedagogika. Moskva, 1989. 416 s.

Kostyuk G. (1964). Myishlenie: Pedagogicheskaya entsiklopediya: v 4-h t.: Moskva. T. 2. S. 516.

Kocherha O.V., Shorokhova V.V. Vykorystannia balansuvannia doshky doktora Frenka Belhau v navchalno-korektsiinoi roboty z uchniamy 1–4 klasiv z porushenniamy psykhofizychnoho rozvytku. URL: http://elibrary.kubg.edu.ua/id/eprint/12324/ (data zvernennia 20.11.2020)

Kocherha O.V. Stanovlennia pozytsii svidomoho chytacha v uchniv pochatkovoi shkoly: psykhofiziolohichnyi aspekt (Chutlyvist do chytatskoi kompetentnosti). URL: http://elibrary.kubg.edu.ua/id/eprint/23504/ (data zvernennia 10.10.2020)

Lazarenko K.P. Psykhohihienichna diahnostyka shkilnoi dezadaptatsii pershoklasnykiv. URL: http://repo.knmu.edu.ua/bitstream/123456789/14470/1/%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%B3%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%94%D0%BD%D1%96%D1%87%D0%BD%D0%B0%20%D0%B4%D1%96%D0%B0%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE.pdf (data zvernennia 01.11.2020)

Lesgaft P.F. (2017). Tipyi lichnosti detey i vospitanie silnogo haraktera: Amrita. Moskva. 224 s.

Melnykova N. S. Aktyvizatsiia piznavalnoi aktyvnosti ditei molodshoho shkilnoho viku v protsesi fizychnoho vykhovannia. URL http://www.irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/irbis_nbuv/cgiirbis_64.exe?I21DBN=LINK&P21DBN=UJRN&Z21ID=&S21REF=10&S21CNR=20&S21STN=1&S21FMT=ASP_meta&C21COM=S&2_S21P03=FILA=&2_S21STR=VchdpuP_2017_144_89 (data zvernennia 05.11.2020)

Paziuk S.A. (2015). Rukhova aktyvnist yak umova formuvannia zdoroviazberezhnoi kompetentnosti ditei doshkilnoho viku // Formuvannia kompetentnostei obdarovanoi osobystosti v systemi osvity : materialy V Vseukr. nauk.-prakt. konf., 26 lystop. Kyiv. S. 178–183.

Panhelova N.Ie. A.A. Pyvovar. (2018). Intehrovanyi rozvytok intelektualnykh i fizychnykh zdibnostei ditei doshkilnoho viku v protsesi rukhovoi diialnosti: monohrafiia. Pereiaslav-Khmelnytskyi (Kyivska obl.). Dombrovska Ya. M. 491 s.

Pyvovar A.A. Kompleksnyi rozvytok motoryky i piznavalnykh zdibnostei ditei starshoho doshkilnoho viku. URL: file:///C:/Users/OLEKSA~1/AppData/Local/Temp/svp_2017_3_30.pdf (data zvernennia 28.11.2020)

Rubinshteyn S.L. (1999). Osnovyi obschey psihologii : SPb: Piter Kom. 720 s.

Seliverstova I.N. (2003). Razvitie poznavatelnyih protsessov u starshih doshkolnikov sredstvami fizicheskogo vospitaniya : Fizicheskaya kultura: vospitanie, obrazovanie, trenirovka. № 2. S. 26

Trofimova O.S. (2010). Integrirovannoe razvitie fizicheskih sposobnostey i myishleniya detey podgotovitelnoy k shkole gruppyi sredstvami igrovoy deyatelnosti: avtoref. dis. kand. ped. nauk / Krasnodar. 25 s.

Farfel V.S. (1977). Dvigatelnyie sposobnosti : Teoriya i praktika fizicheskoy kulturyi. № 12. S. 27–30.

Cherpak Yu.V. (2015). Pedahohichna sutnist fizkulturno-ozdorovchykh metodyk O. K. Anokhina. Fizychna kultura i sport u suchasnomu suspilstvi: dosvid, problemy, rishennia : materialy mizhnar. nauk.-prakt. konf., 20 lystop. 2015 r. Kyivskyi universytet imeni B. Hrinchenka. Kyiv. S. 79–88.

Schukina G.I. (1986). Aktivizatsiya poznavatelnoy deyatelnosti uchaschihsya v uchebnom protsesse: ucheb.pos. : Prosveschenie. Moskva. 160 s.

Dział
BADANIA PSYCHOLOGICZNE: NAUKA I PRAKTYKA