Засоби навчання емпатії дітей з розладами спектру аутизму

Nadia  KOHUTIAK

doi:10.38014/ehs-ss.2020.1.10

Autor

Nadia KOHUTIAK Kandydat nauk psychologicznych, docent, Katedra Psychologii Społecznej i Psychologii Rozwojowej, Vasyl Stefanyk Precarpathian University, Iwano-Frankiwsk, Ukraina

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.38014/ehs-ss.2020.1.10

Słowa kluczowe:

empatia, zaburzenia ze spektrum autyzmu, nauczanie, statyczna i dynamiczna formy prezentacji ekspresji mimicznej

Abstrakt

Empatia jest rozważana w artykule jako zjawisko afektywno-poznawcze, którego niedobór charakteryzuje zaburzenia ze spektrum autyzmu. Opierając się na definicji empatii jako integralnego zjawiska społeczno-psychologicznego, które łączy w sobie komponent emocjonalny, poznawczy i behawioralny, autorzy zidentyfikowali główne sposoby nauczania empatii dla dzieci z objawami autyzmu. Zdolności do empatii u dzieci z autyzmem zdefiniowano jako zdolność rozumienia i reagowania na bodźce emocjonalne oferowane przez badacza. W badaniu empirycznym wzięło udział 24 dzieci (w towarzystwie rodziców) w wieku od 4 do 8 lat, z których 13 miało objawy autyzmu, a 11 zidentyfikowano jako osoby o rozwoju neurotypowym i bez złożonej choroby somatycznej. Hipoteza badania: forma i sposób prezentacji ekspresji emocjonalnej wpływa na sukces uczenia się (nauki) reakcji empatycznej i różni się u dzieci z ASD i u dzieci z rozwojem neurotypowym. Metody badawcze: Standaryzowana obserwacja C.A.R.S (Childhood Autism Rating Scale) i eksperyment w celu zdiagnozowania ekspresji mimicznej dzieci w formie statycznej i dynamicznej. Analiza uzyskanych wyników pozwala nam wyciągnąć następujące wnioski: negatywne emocje są absorbowane szybciej niż pozytywne w obu grupach dzieci; dynamiczna forma prezentacji bodźca emocjonalnego jest lepiej różnicowana przez dzieci neurotypowe, natomiast gorzej przez dzieci z objawami autyzmu; dzieci z badanej grupy łatwiej rozpoznają emocje przedstawione na obrazkach schematycznych niż na zdjęciach z ludźmi. Dynamiczna forma nauczania empatii jest bardziej skuteczna (zwiększa się czas koncentracji i zmniejsza się liczba rozproszeń) dla dzieci z objawami autyzmu przy wielokrotnym powtarzaniu.

Bibliografia

Golan O., S. Baron-Cohen S. (2006). Systemizing empathy: teaching adults with Asperger syndrome or high-functioning autism to recognize complex emotions using interactive multimedia. "Dev Psychopathol". Spring; 18(2). 591-617.

Schrandt, J. A., Townsend, D. B., & Poulson, C. L. (2009). Teaching empathy skills to children with autism. Journal of Applied Behavior Analysis, 42(1), 17–32. https://doi.org/10.1901/jaba.2009.42-17

Cheng Y., Chiang H-Ch., Ye J., Cheng L. (2010). Enhancing empathy instruction using a collaborative virtual learning environment for children with autistic spectrum conditions. "Computers & Education", ISSN: 0360-1315, 55 (4). 1449-1458

Greenberg D.M., Rentfrow J.P., Baron-Cohen S. (2015). Can music increase empathy? Interpreting musical experience through the empathizing– systemizing (ES) theory: implications for autism. Empirical Musicology Review. 10 (1-2), 95.

Gillberg C. Autism Spectrum Disorders. (2006) A Clinician's Handbook of Child and Adolescent. Eds. Cambridge University Press. ISBN 0-521-81936-9.

Baron-Cohen S. (2004). The cognitive neuroscience of autism. J"ournal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry". 75. 945-948.

Kohutiak N.M. (2018). Problemy mizhdystsyplinarnykh doslidzhen u epidemiolohii autyzmu. Zbirnyk naukovykh prats: psykholohiia. IvanoFrankivsk: Vyd-vo DVNZ "Prykarpatskyi natsionalnyi universytet imeni Vasylia Stefanyka". 22. 123-129 doi: 10/15330/psp.22.123-128

Zhuravlova L.P., Shpak M.M. (2015). Empatiia yak psykholohichnyi mekhanizm rozvytku mizhosobystisnoho emotsiinoho intelektu. Science and Education a New Dimension. Pedagogy and Psychology. 3(25). 85-88.

Prykhydko A. Y. (2009). Problema emotsyi v zarubezhnoi sotsyalnoi psykholohyy. "Voprosy psykholohyy". 1. 141.

Zhuravlova L. P. (2007). Psykholohiia empatii. Zhytomyr : Vyd-vo ZhDU im. I. Franka.

Castelli F. (2005). Understanding emotions from standardized facial expressions in autism and normal development. Autism, 9. 428-449.

Pisula E. (2010). Autyzm. Przyczyny, symptomy, terapia. Gdanśk: Wydawnictwo Harmonia.

Kohutiak N.M. (2014). Metodolohichni poshuky u diahnostychnykh doslidzhenniakh typovykh kohnityvnykh defitsytiv pry rozladakh spektru autyzmu // Naukovyi teoretyko-metodolohichnyi i prykladnyi psykholohichnyi zhurnal "Psykholohiia osobystosti". Ivano-Frankivsk: Vyd-vo Prykarpatskoho natsionalnoho universytetu imeni Vasylia Stefanyka. 1 (5). 120-133.