Education transformation strategies in the context of social security formation

Nataliia SZAKUN

doi:10.38014/ehs-ss.2024.1.06

Autor

Nataliia SZAKUN Narodowy Uniwersytet Politechniczny w Czernihowie, Czernihów, Ukraina https://orcid.org/0000-0003-2761-9965

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.38014/ehs-ss.2024.1.06

Słowa kluczowe:

transformacja edukacji, zagrożenia globalne, bezpieczeństwo społeczne, filozofia edukacji, wartości edukacyjne

Abstrakt

Autorka rozważa ideologiczne i metodologiczne podstawy transformacji systemu oświaty w kierunku wzmocnienia jej roli jako czynnika kształtowania bezpieczeństwa społecznego społeczeństwa ukraińskiego. Społeczeństwo globalne otwiera istotne możliwości indywidualnej samorealizacji, stwarzając jednocześnie zagrożenia dla funkcjonowania wszystkich sektorów społecznych, w tym edukacyjnego. Podkreślono, że w warunkach globalnych zagrożeń aktualna jest potrzeba stworzenia nowego rodzaju edukacji, która może nauczyć człowieka życia w warunkach ultraszybkich zmian i wyzwań związanych z bezpieczeństwem. Jest to szczególnie istotne w przypadku Ukrainy, gdzie wojna jako zagrożenie egzystencjalne, zaktualizowała potrzebę kształtowania strategii transformacji edukacji odpowiadających ekstremalnym warunkom życia narodu ukraińskiego. Uzasadniono czynniki kształtowania bezpieczeństwa społecznego oraz mechanizmy jego realizacji. Rozpatrzono wyzwania, które wpływają na funkcjonowanie systemu oświaty w warunkach stanu wojennego i stwarzają zagrożenie dla bezpieczeństwa społecznego. Podkreślono, że kształtowanie bezpieczeństwa społecznego jest niemożliwe bez opracowania podstawowych zasad dotyczących światopoglądu i wartości w edukacji, odpowiadających ekstremalnym warunkom życia narodu ukraińskiego. Ustalono, że do aktualnych strategii transformacji ukraińskiej edukacji w kontekście wzmacniania bezpieczeństwa społecznego w społeczeństwie należą: kształtowanie tożsamości narodowej; rehabilitacja kompleksu wartości humanistycznych w świadomości ludzi; zapobieganie stanowi konfliktu i kształtowanie umiejętności znajdowania konsensusu w sytuacji konfliktowej; rozwój świadomości obywatelskiej; promowanie idei dialogu międzykulturowego, wielokulturowości, tolerancji; kształtowanie umiejętności korzystania z mediów, krytycznego i twórczego myślenia.

Bibliografia

Andrushchenko V., Khamitov V. (2017). Filosofska osvita i nauka yak katalizator tsyvilizatsiinoho proektu Ukrainy [Philosophical education and science as a catalyst for the civilizational project of Ukraine]. Vyshcha osvita Ukrainy – Higher education of Ukraine, 2, 5-17 [in Ukrainian].

Bilous A., Pasko Ya. (2009). Sotsiokulturni chynnyky hromadianskoho suspilstva: Tsentralna Yevropa ta Ukraina [Sociocultural factors of civil society: Central Europe and Ukraine]. Skhid – East, 8(99), 125-129 [in Ukrainian].

Beck U. (2000). Obshchestvo riska: Na puti k drugomu modernu [Risk Society: Towards a New Modernity]. (V.Sedelnyk, N.Fedorova, Trans). Moscow: Prohress-Tradytsyia [in Russian].

Boiko A. I. (2015). Osvita v informatsiinomu suspilstvi: ochikuvannia i vyklyky [Education in the information society: expectations and challenges]. Humanitarnyi visnyk Zaporizkoi derzhavnoi inzhenernoi akademii – Humanitarian Bulletin of Zaporizhia State Engineering Academy, 63, 167-176 [in Ukrainian].

Buniak N. (2022). Sotsialna bezpeka liudyny: sutnist ta shliakhy zabezpechennia [Human social security: the essence and ways of ensuring it]. Ekonomika ta suspilstvo – Economy and society, 37. Retrived from http://surl.li/qnpqb [in Ukrainian].

Hlushko O. Z. (2016). Bazovi terminy z problemy transformatsii v osviti: pohliady vitchyznianykh vchenykh [Basic terms on the problem of transformations in education: views of domestic scientists]. Visnyk Kyivskoho natsionalnoho universytetu imeni Tarasa Shevchenka. Pedahohika – Bulletin of Taras Shevchenko Kyiv National University. Pedagogy, 4(2), 10-13 [in Ukrainian].

Horbunova L. (2023). Filosofiia transformatyvnoi osvity dlia doroslykh: universytetski stratehii i praktyky [Philosophy of transformative education for adults: university strategies and practices]. Kyiv : Universytetska knyha [in Ukrainian].

Klepko S. F. (2006). Filosofiia osvity v yevropeiskomu kontekst [Philosophy of education in the European context]. Poltava : POIPPO [in Ukrainian].

Lauta O. D. (2016). Stanovlennia ta rozvytok metodolohii ta filosofii osvity [Formation and development of methodology and philosophy of education]. Visnyk Kharkivskoho natsionalnoho universytetu imeni V.N. Karazina – Bulletin of V. N. Karazin Kharkiv National University, 53, 117-120 [in Ukrainian].

Mykhalchenko M. (2001). Osvita i nauka: poshuky novykh paradyhm modernizatsii [Education and science: the search for new paradigms of modernization]. Vyshcha osvita Ukrainy – Higher education of Ukraine, 2, 14-123 [in Ukrainian].

Nikolaiev N. (2011). Sotsialna bezpeka u tradytsii nekhtuvannia humanistychnymy tsinnostiamy [Social security in the tradition of neglecting humanistic values]. Politychnyi menedzhment – Political management, 4, 60-75 [in Ukrainian].

Shkarlet S. M. (Ed.). (2022). Osvita Ukrainy v umovakh voiennoho stanu. Innovatsiina ta proiektna diialnist [Education of Ukraine under martial law. Innovative and project activity]. Kyiv-Chernivtsi : «Bukrek» [in Ukrainian].

Pyrozhkov S. I. (2003) Kontseptualni pidkhody do formuvannia systemy natsionalnoi bezpeky Ukrainy [Conceptual approaches to the formation of the national security system of Ukraine]. Stratehichna panorama, no. 1, pp. 93–106. (in Ukrainian)

Samchuk Z. (2010). Kontseptualni priorytety naukovo-osvitnoi sfery yak element systemy suspilnoi modernizatsii [Conceptual priorities of the scientific and educational sphere as an element of the system of social modernization]. Filosofiia osvity – Philosophy of education, 1-2(9), S.7-30 [in Ukrainian].

Ckurativskyi V. A. (2010). Sotsialna bezpeka [Social security]. Entsyklopedychnyi slovnyk z derzhavnoho upravlinnia – Encyclopedic dictionary of public administration. Yu.V. Kovbasiuk, V.P. Troshchynskyi, Yu.P. Surmina (Eds.). Kyiv: NADU [in Ukrainian].

Novikova O. F., Sydorchuk, O. H., Pankova, O. V., et al. (2018). Stan ta perspektyvy sotsialnoi bezpeky v Ukraini: ekspertni otsinky [State and prospects of social security in Ukraine: expert assessments]. Kyiv ; Lviv : LRIDU NADU [in Ukrainian].

Terepyshchyy S. O. (Ed.). (2020). Ukrainska osvita v umovakh viiny [Ukrainian education in the conditions of war:]. Kyiv : Vyd-vo NPU imeni M. P. Drahomanova [in Ukrainian].

Shakun N. V. (2014). Sotsiohumanitarni ryzyky v konteksti transformatsii ukrainskoho suspilstva [Socio-humanitarian risks in the context of the transformation of Ukrainian society]. Finansovo-ekonomichna stratehiia rozvytku v umovakh yevrointehratsiinykh protsesiv: aspekty stalosti ta bezpeky – Financial and economic development strategy in the context of European integration processes: aspects of sustainability and security : proceedings of the International Scientific and Practical Conference. Chernihiv, November 5-6, 2014. (Vol. 2). (P. 125-126). Chernihiv: ChNTU. [in Ukrainian].

Shevchenko V. (2005). Filosofiia osvity: problemy samovyznachennia [Philosophy of education: problems of self-determination]. Filosofiia osvity – Philosophy of education, 1, 18-29 [in Ukrainian].

Melnyk О., Shakun N., Herasymenko О., Nitchenko А., Olkhovyk М., Kolievatov О. (2023). Modern civil society in the era of informatization: postmodern worldview. AD ALTA: Journal of Interdisciplinary Research Special, 13/01/XXXII, 13, 41 48 [in English].

Terepyshchyi S., Khomenko H. (2019). The Dialectics of Humanism and Pragmatism as a Basis for the Formation of Higher Education Strategy Development. Ukrainian Policymaker, 5, 98-107 [in English].