Formation of the psychological safety of the educational environment in the conditions of the russian-Ukrainian war

Nadija KOTSUR; Lidiia TOVKUN

doi:10.38014/ehs-ss.2023.1.04

Autor

Nadija KOTSUR Kierownik Katedry Dyscyplin Medycznych i Biologicznych oraz Waleologii, Uniwersytet Grigorija Skoworody w Perejasławiu, obwód Perejasławski, obwód Kijowski, Ukraina https://orcid.org/0000-0003-4720-2227
Lidiia TOVKUN Kandydat nauk historycznych, profesor nadzwyczajny, profesor nadzwyczajny Katedry Dyscyplin Medycznych i Biologicznych oraz Waleologii, Uniwersytet im. Grigorija Skoworody w Perejasławiu, obwód perejasławski, obwód kijowski, Ukraina https://orcid.org/0000-0002-4091-1322

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.38014/ehs-ss.2023.1.04

Słowa kluczowe:

bezpieczeństwo psychiczne, środowisko wychowawcze, wojna rosyjsko-ukraińska, stan wojenny, zdrowie psychiczne, stan psychiczny

Abstrakt

Zasadność opracowania wynika z rosnącej liczby wyzwań i zagrożeń dla bezpieczeństwa i stanu psychicznego dzieci i młodzieży, a w konsekwencji pogorszenia puli genów narodu ukraińskiego. Problem ten nasilił się w okresie wojny rosyjsko-ukraińskiej, która spowodowała poważne, destrukcyjne skutki dla zdrowia psychosomatycznego zarówno dorosłych, jak i dzieci. Zmniejszenie wpływu czynników ryzyka pogorszenia zdrowia psychicznego uczniów i studentów jest możliwe poprzez stworzenie bezpiecznego środowiska edukacyjnego. Środowisko wychowawcze jest przecież systemem otwartym, w którym przejawiają się wszystkie tendencje i wzorce rozwoju otaczającego środowiska społecznego, w tym problemy związane z wojną. W związku z tym zmniejsza się zdolność środowiska wychowawczego do ochrony dzieci przed wpływem negatywnych czynników oraz zapewnienia korzystnego rozwoju fizycznego, psychicznego, duchowego, moralnego i intelektualnego dzieci. Celem artykułu jest teoretyczne uzasadnienie pedagogicznych aspektów kształtowania bezpieczeństwa psychologicznego środowiska wychowawczego oraz określenie poziomu stanu psychicznego przyszłych nauczycieli do organizowania zajęć z zakresu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia uczniów w stanie wojennym. Wyniki. Ujawniono wkład naukowców w rozwój pedagogicznych aspektów kształtowania bezpieczeństwa psychologicznego środowiska wychowawczego i zdrowia psychicznego uczestników procesu wychowawczego. Analizowane są czynniki bezpieczeństwa psychologicznego środowiska wychowawczego w czasie pokoju i w czasie wojny. Wykazano, że od czasu wojny rosyjsko-ukraińskiej wzrasta liczba zagrożeń i niebezpieczeństw, które powodują pogorszenie zdrowia psychosomatycznego uczniów i studentów. Przeprowadzono badania wśród studentów szkół wyższych, Uniwersytetu im. Hryhorija Skoworody, na temat psychologicznego wpływu wojny na ich życie i zdrowie. Stwierdzono, że psychologiczny stan studentów w czasie trwania okresu wojennego uległ
znacznym zmianom. W szczególności po wprowadzeniu na uczelni wielu działań z zakresu psychologii i technologii zdrowotnych wskaźniki stanu emocjonalnego studentów uległy poprawie. Wnioski. Kształtowanie bezpieczeństwa psychologicznego środowiska wychowawczego w czasie wojny wymaga dokładnej znajomości czynników ryzyka, takich jak zagrożenia szkolne i niebezpieczeństwa, które mogą mieć destrukcyjny wpływ na układ nerwowy i psychikę dzieci i młodzieży. W czasie wojny rosyjsko-ukraińskiej wzrasta liczba zagrożeń dla bezpieczeństwa środowiska edukacyjnego, co negatywnie wpływa na stan psychiczny podmiotów procesu edukacyjnego. Wprowadzenie technologii nauczania o charakterze psycho-zdrowotnym przyczynia się do poprawy stanu psychosomatycznego organizmów uczniów i studentów.

Bibliografia

Hopkins, D. (2003). School Improvement for Real. London–New York: Routledge.

Korinek, K., Loebach, P., & Teerawichitchainan, B. (2017). Physical and Mental Health Consequences of War-related Stressors Among Older Adults: An Analysis of Posttraumatic Stress Disorder and Arthritis in Northern Vietnamese War Survivors, The Journals of Gerontology: Series B. 72, 6, 1090–1102.

Pavot, W., & Diener, E. (2008). The Satisfaction With Life Scale and the emerging construct of life satisfaction. Journal of Positive Psychology, 3, 137–152.

Ryff, C. D. (2016). Eudaimonic well-being and education: Probing the connections. Well-being and higher education: A strategy for change and the realization of education's greater purposes; D. W. Harward (Ed.). Washington, DC: Bringing Theory to Practice, 37–48.

Kokun, O., Pischko, I., & Lozinska, N. (2022). Examination of military personnel’s changed psychological states during long-term deployment in a 321 war zone. Anales de psicología / Annals of psychology, 38, 1, 191–200.

Redmond, S. A., Wilcox, S. L., Campbell, S., Kim ,A., Finney, K., Barr, K., & Hassan, A. M. (2015). A brief introduction to the military workplace culture. Work, 50, 1, 9–20.

Bondarchuk, O. I. (2017). Psykholohichna bezpeka osvitnoho seredovyshcha zakladiv zahalnoyi serednoyi osvity ta yiyi vplyv na motyvatsiyu innovatsiynoyi diyalnosti vchyteliv [Psychological safety of the educational environment of institutions of general secondary education and its influence on the motivation of teachers' innovative activities]. ULR: https://umo.edu.ua/images/content/nashi_vydanya/visnyk_PO/4_5_33_34_s/Bulletin_4_5_33_34_2017_Olena_Bondarchuk. pdf [in Ukrainian].

Hula, L. V. (2021). Psykholohichna bezpeky yak chynnyk zberezhennya psykhichnoho zdorov’ya [Psychological safety as a factor in maintaining mental health].URL: https://dspace.mnau.edu.ua/jspui/bitstream/123456789/10828/1/214-216.pdf [in Ukrainian].

Kovalchuk, Z., & Piletska, L. (2022). Psykholohichni aspekty formuvannya psykholohichnoyi bezpeky osobystosti v osvitnomu seredovyshchi u formati yiyi psykhichnoho zdorovya [Psychological aspects of the formation of the psychological safety of the individual in the educational environment in the form of his mental health]. URL: https://dspace.lvduvs.edu.ua/handle/1234567890/4504 [in Ukrainian].

Kopylov, E. V. (2022). Osoblyvosti orhanizatsiyi dystantsiynoho navchannya v umovakh voyennoho stanu [Peculiarities of the organization of distance education in the conditions of martial law]. Osvitniy protses v umovakh voyennoho stanu v Ukrayini [The educational process in the conditions of martial law in Ukraine]: Materialy vseukrayinskoho naukovo-pedahohichnoho pidvyshchennya kvalifikatsiyi, 3 travnya – 13 chervnya 2022 roku. [Materials of the All-Ukrainian Scientific and Pedagogical Advanced Training, May 3 – June 13, 2022]. Odesa: Vydavnychyy dim «Helvetyka», 210–213 [in Ukrainian].

Kotsur, N. I. (2022). Naslidky vplyvu rosiisko-ukrainskoi viiny na psykhichne zdorovia natsii [Consequences of the impact of the Russian-Ukrainian war on the mental health of the nation]. Psykholoho-pedahohichni aspekty navchannia doroslykh u systemi neperervnoi osvity [Psychological and pedagogical aspects of adult education in the continuing education system]: zb. materialiv VIII-yi Mizhnarodnoi naukovo-praktychnoi internet-konferentsii, 15 hrudnia 2022 r. [collection of materials of the 8th International Scientific and Practical Internet Conference, December 15, 2022]. Bila Tserkva, 97–102 [in Ukrainian].

Nikitina, O. V. (2022). Vplyv viiny na zdorovia i zhyttiediialnist zdobuvachiv vyshchoi osvity [The impact of the war on the health and life of students of higher education]. Osvitniy protses v umovakh voyennoho stanu v Ukrayini [The educational process in the conditions of martial law in Ukraine]: Materialy vseukrayinskoho naukovo-pedahohichnoho pidvyshchennya kvalifikatsiyi, 3 travnya – 13 chervnya 2022 roku. [Materials of the All-Ukrainian Scientific and Pedagogical Advanced Training, May 3 – June 13, 2022]. Odesa: Vydavnychyy dim «Helvetyka», 319–321 [in Ukrainian].

Zyuman, L. V. (Ed.). (2012). Psykholohichni aspekty stvorennia bezpechnoho osvitnoho seredovyshcha: materialy seminaru praktychnykh psykholohiv ZNZ [Psychological aspects of creating a safe educational environment: materials of the seminar of practical psychologists of general educational institutions]. Kremenchuk [in Ukrainian].

Panchenko, T. L. (2014). Psykholohichna bezpeka inklyuzyvnoho osvitnoho seredovyshcha [Psychological safety of an inclusive educational environment]. Naukovyy chasopys NPU im. M. P. Drahomanova – Scientific journal of the NPU named after M. Drahomanov, 28, 327–332 [in Ukrainian].

Sotska, O. P., Borysyuk, I. Yu., & Diomidova, N. Yu. (2021). Problemy diahnostyky psykholohichnoyi bezpeky osvitn'oho seredovyshcha [Problems of diagnosing the psychological safety of the educational environment]. URI: https://repo.odmu.edu.ua:443/xmlui/handle/123456789/9951 [in Ukrainian].

Tushyna, O. (2013). Psykholohichna bezpeka v zahalnoosvitnomu navchalnomu zakladi: praktychnyy posibnyk [Psychological safety in a general educational institution: a practical guide]. Zaporizhzhya : ZOIPPO [in Ukrainian].

Shelever, O. V., Fizer, V. S. (2019). Psykholohichna bezpeka osvitn'oho seredovyshcha: psykholoho-pedahohichnyy aspekt [Psychological safety of the educational environment: psychological and pedagogical aspect]. Pedahohika formuvannya tvorchoyi osobystosti u vyshchiy i zahalnoosvitniy shkolakh – Pedagogy of creative personality formation in higher and secondary schools, 67, 1, 87–91 [in Ukrainian].