Psychologiczne i językowe czynniki percepcji i rozumienia tekstu w języku obcym

Abstrakt

Artykuł poświęcony jest badaniu czynników językowych i psycholingwistycznych, które wpływają na proces postrzegania i rozumienia tekstu w języku obcym, co jest ważnym elementem w przygotowaniu przyszłych specjalistów w zakresie stosunków międzynarodowych. Zgodnie z nowoczesnymi badaniami na poziomie tekstu realizowana jest idea wypowiedzi, zachodzi interakcja języka i myślenia. Opisano najbardziej rozpowszechnione koncepcje badań tekstu, w szczególności koncepcję językową, psychologiczną, metodologiczną i psycholingwistyczną. Przeanalizowano kategorię napięcia semantycznego i rekurencji leksykalnej, które wpływają na percepcję, zrozumienie i zapamiętywanie materiału tekstowego. Napięcie semantyczne tekstu definiuje się jako kategorię subiektywną, ze względu na stopień semantycznej i merytorycznej nowości tekstu dla odbiorcy. Główne czynniki zwiększające napięcie semantyczne tekstu to: jednostki leksykalne z szeroką semantyką, specjalną terminologią, jednostkami deiktycznymi, słowami okazjonalnymi, słowami o znaczeniu domyślnym, skrótami i nazwami własnymi, niejednoznacznością referencyjną jednostek leksykalnych itp. Wyznaczono, że napięcie semantyczne może pełnić dwie podstawowe funkcje: konstruktywną i destrukcyjną, gdzie konstruktywizm napięcia polega na tym, że reprezentuje źródło nowych informacji, a jego destruktywność prowadzi do niewłaściwej percepcji i zrozumienia. Rekurencja jest definiowana jako mechanizm generowania, reprezentowania i aktualizowania znaczenia. Należy zauważyć, że rekurencję można badać w szerokim i wąskim kontekstach. W wąskim znaczeniu rekurencja jest uważana za powtórzenie na poziomie strukturalnej organizacji tekstu, gdzie jest reprezentowana przez odpowiednie jednostki na poziomie fonetycznym, morfologicznym, leksykalnym, syntaksycznym. W najszerszym tego słowa znaczeniu powtarzalność jest uniwersalnością kulturową i językowo-kulturową, która jest kluczowa dla nauk humanistycznych. Ustalono, że nadmierne nasycenie tekstu pisanego powtarzającymi się jednostkami negatywnie wpływa na proces tłumaczenia, powodując rozproszenie uwagi, tworząc fałszywe wyobrażenie o prostocie i jasności materiału, zmniejszając pamięć i w wyniku jest niewłaściwe odtworzenie. Pozycje teoretyczne zostały potwierdzone przez dane eksperymentalne: dla pomyślnego zapamiętywania współczynnik rekurencji nie powinien przekraczać indeksu 0,20-0,25. Uzyskane wyniki można wykorzystać w nauczaniu zarówno ustnego, jak i pisemnego rodzaju tłumaczenia.