Pamięć historyczna Ukraińców jako czynnik psychologiczny w procesie ukraińsko-polskiej konfrontacji i pojednania

Abstrakt

W artykule poruszono problem relacji ukraińsko-polskich oraz psychologicznych mechanizmów przypisywania przez Ukraińców cech osobowych przedstawicielom grup etniczno-narodowych zamieszkujących terytorium Ukrainy. Dokonano analizy wcześniejszych badań dotyczących reprezentacji Polaków w pamięci historycznej Ukrainy od czasów odzyskania niepodległości oraz wskazano główne przyczyny kształtowania się negatywnego stosunku wobec Polaków i Polski, które przez długi czas prowadziły do napięć etnicznych i narodowościowych między obydwoma narodami. Przedstawiono wyniki badań empirycznych nad atrybucją cech etnicznych i narodowych Polaków i Ukraińców w kontekście wspólnej historii oraz zidentyfikowano tendencje w zmianach w postrzeganiu cech społeczno-psychologicznych między Ukraińcami i Polakami zamieszkującymi Ukrainę. Stwierdzono, że Ukraińcy przypisują Polakom wyższą motywację i głębsze przekonania religijne. Polacy postrzegają siebie jako osoby bardziej pracowite, stabilne, zmotywowane, zasadnicze, szczere, patriotyczne, towarzyskie, powściągliwe, heroiczne i religijne. Ukraińców widzą jako ludzi kochających wolność, wytrwałych i troszczących się o interesy innych. Przedstawiciele obu narodowości przypisują więc sobie i innym pozytywne cechy. Jednak zarówno Ukraińcy, jak i Polacy postrzegają siebie jako „lepszych” w porównaniu do drugie grupy, co można uznać za przyczynę sychologicznych barier w przezwyciężaniu sprzeczności historycznych oraz w dążeniu do pojednania.